W dzisiejszych realiach biznesu coraz większe znaczenie ma odpowiedzialne i etyczne działanie zgodne z zasadami zrównoważonego rozwoju. Oczekują tego społeczności i konsumenci, co ma efekt domina na coraz szersze wymogi prawne i idące za tym również wymogi rynkowe. Rzutuje to w konsekwencji na kryteria wykorzystywane przez inwestorów i instytucje finansowe. Jest to proces, którego nie można zatrzymać, ponieważ owe wymogi wynikają z realnych i palących globalnych kryzysów społecznych i klimatycznych, które mogą być rozwiązane tylko poprzez bardziej odpowiedzialne praktyki biznesowe.
Stąd też na znaczeniu zyskują oceny ESG tj. np. EcoVadis czy CDP oraz standardy raportowania tj. GRI, które tworzą ramy sprawozdawczości w zakresie zrównoważonego rozwoju. Ich celem jest zapewnienie większej przejrzystości działań firm na rzecz Celów Zrównoważonego Rozwoju oraz ich wpływu na środowisko i społeczeństwo.
Czym jest GRI?
GRI to skrót od „Global Reporting Initiative”, czyli „Globalna Inicjatywa Sprawozdawcza”. Organizacja ta powstała w 1997 roku w celu stworzenia pierwszego mechanizmu ujawniania informacji, który miał zapewnić przestrzeganie przez przedsiębiorstwa zasad odpowiedzialnego postępowania w zakresie ochrony środowiska; zakres ten został następnie rozszerzony o kwestie społeczne, gospodarcze i związane z ładem korporacyjnym.
Obecnie organizacja oferuje szeroki zestaw standardów, z których część ma charakter uniwersalny, a inne są dostosowane do konkretnych sektorów lub zagadnień. GRI tłumaczy swoje standardy i misje w następujący sposób:
„Celem sprawozdawczości w zakresie zrównoważonego rozwoju opartej na standardach GRI (standardy GRI) jest zapewnienie przejrzystości w zakresie tego, w jaki sposób organizacja przyczynia się lub dąży do przyczyniania się do zrównoważonego rozwoju. Standardy GRI umożliwiają organizacji publiczne ujawnianie jej najbardziej znaczących oddziaływań na gospodarkę, środowisko i ludzi, w tym oddziaływań na prawa człowieka oraz sposobu, w jaki organizacja zarządza tymi oddziaływaniami. Zwiększa to przejrzystość w zakresie oddziaływań organizacji i podnosi jej odpowiedzialność.”
GRI jest dobrowolnym standardem, który nie jest prawnie wymagany w żadnym regionie świata, ale mimo to stał się on jednym z najpowszechniej używanych ram sprawozdawczości niefinansowej. Według raportu „The State of Sustainability Reporting: Global Trends in the GRI Standards 2025”, który przeanalizował sprawozdania prawie 15 000 spółek giełdowych, których przychody przekraczają 250 mln USD, z 132 jurysdykcji na całym świecie, GRI jest najczęściej stosowanym standardem sprawozdawczości w zakresie zrównoważonego rozwoju. Autorzy twierdzą, że „korzysta z nich 40% wszystkich dużych spółek giełdowych, które reprezentują 62% globalnej kapitalizacji rynkowej.”.
GRI koncentruje się na istotności oddziaływania, czyli tym, w jaki sposób działalność, produkty i łańcuchy dostaw danej organizacji wpływają na gospodarkę, środowisko i ludzi. Dlatego też poza inwestorami, raporty GRI są również cennym źródłem danych i informacji dla pracowników, klientów, organizacji pozarządowych, czy rządów państw.
Dodatkowo poprzez skupienie na podwójnej materialności, standardy raportowania GRI są spójne z wymogami raportowania m.in. Unii Europejskiej. Dzieje się to za sprawą bezpośredniej współpracy GRI z EFRAG, aby zapewnić wysoki poziom standardów. Dlatego też standardy GRI w dużym stopniu pokrywają się z wymogami VSME (opcjonalnymi standardami raportowania dla MŚP) i ESRS (obowiązkowym odpowiednikiem VSME dla dużych firm). To oznacza, że przedsiębiorstwa, które już sporządzają sprawozdania zgodnie z ramami standardów GRI, mogą wykorzystać znaczną część swoich danych w celu spełnienia wymogów ESRS.
Standardy GRI
Standardy raportowania GRI oferują ramy i wymogi ujawniania informacji, które pozwalają firmom przedstawić informację o ich działaniach w zakresie zrównoważonego rozwoju w wiarygodny, spójny i porównywalny sposób. Jednym słowem, standardy GRI zapewniają transparentność i porównywalność, której wymagają inwestorzy i konsumenci chcący dokonywać strategicznych i świadomych wyborów. Stąd też ich powszechne wykorzystanie, szczególnie wśród spółek notowanych na giełdach.
Standardy są tworzone przez Global Sustainability Standards Board (GSSB), czyli Globalną Radę ds. Standardów Zrównoważonego Rozwoju, zgodnie z oczekiwaniami i wytycznymi określonymi w autorytatywnych dokumentach międzynarodowych, tj. wytyczne Organizacji Współpracy Gospodarczej i Rozwoju (OECD) dla przedsiębiorstw wielonarodowych oraz Wytyczne ONZ dotyczące biznesu i praw człowieka.
GRI oferuje trzy rodzaje standardów: uniwersalne (GRI 1, GRI 2 i GRI 3), standardy sektorowe i standardy tematyczne, które działają w sposób modularny.
Standardy uniwersalne
Każda organizacja, która sporządza sprawozdania na podstawie ram GRI musi stosować się do trzech standardów uniwersalnych, z których każdy pokrywa inną tematykę.
GRI 1: Podstawy: Przedstawia koncepcję sprawozdawczości w zakresie zrównoważonego rozwoju, określa dziewięć zasad sprawozdawczości oraz nakreśla obowiązkowe wymagania dotyczące sporządzania sprawozdań zgodnych z GRI. Dziewięć zasad sprawozdawczości obejmuje: dokładność, równowagę, przejrzystość, porównywalność, kompletność, kontekst zrównoważonego rozwoju, terminowość, weryfikowalność, uwzględnienie interesariuszy.
GRI 2: Informacje ogólne: Wymóg ujawniania informacji kontekstowych dotyczących, ich działalności. Obejmuje on struktury zarządzania, praktyki sprawozdawcze, działalność biznesową, charakterystykę kadry pracowniczej (liczba pracowników, stosunek płci, rodzaje umów), strategię, polityki oraz procesy angażowania interesariuszy.
GRI 3: Istotne zagadnienia: GRI 3 wyznacza proces, przez który każda firma wykorzystująca standardy GRI musi przejść, aby ustalić, które kwestie związane ze zrównoważonym rozwojem są istotne w kontekście działalności danej organizacji (standardy tematyczne GRI). Określa ono również format ujawniania informacji wyjaśniających, w jaki sposób zarządzane jest każde z istotnych zagadnień.
Standardy sektorowe
Standardy sektorowe są przedłużaniem standardów uniwersalnych i zostały stworzone, aby zapewnić, że wymogi raportowania są jak najlepiej dopasowane do profilu działalności firm. Dlatego też firmy są zobowiązane się do nich stosować, jeżeli tylko ów standard istnieje dla ich branż.
Według GRI „Standardy sektorowe usprawniają proces sprawozdawczości, zapewniając przedsiębiorstwom prowadzącym podobną działalność uproszczoną ścieżkę, dzięki której mogą skupić się na tych skutkach dla gospodarki, środowiska i społeczeństwa, które mają największe znaczenie w ich sektorze. Standardy te określają kontekst zrównoważonego rozwoju dla danego sektora, wskazują potencjalne istotne zagadnienia oraz wymieniają odpowiednie informacje, pomagając jednocześnie przedsiębiorstwom zrozumieć oczekiwania interesariuszy. Bardziej spójna sprawozdawczość dotycząca skutków charakterystycznych dla danego sektora zwiększa przejrzystość, odpowiedzialność i porównywalność.”.
Obecnie istnieją osobne standardy sektorowe dla następujących branż:
GRI 11: Ropa naftowa i gaz
GRI 12: Węgiel
GRI 13: Rolnictwo, akwakultura i rybołówstwo
GRI 14: Górnictwo
Organizacja równocześnie pracuje nad stworzeniem osobnych standardów dla czterdziestu branż, przy czym priorytetowo traktowane są firmy z sektorów Usług Finansowych, Tekstyliów i Odzieży, Ubezpieczeń oraz Bankowych.
Standardy tematyczne
„Standardy tematyczne zawierają wytyczne dotyczące ujawniania przez organizację informacji na temat jej oddziaływania w odniesieniu do poszczególnych tematów. Standardy tematyczne obejmują szeroki zakres tematów. Organizacja stosuje standardy tematyczne zgodnie z wykazem istotnych tematów, który ustaliła zgodnie z wytycznymi GRI 3.” (GRI)
Obecnie opublikowanych jest ponad 30 standardów tematycznych w zakresie praw człowieka, ochrony środowiska, finansów i ładu korporacyjnego. Wśród nich, są m.in.:
GRI 101: Różnorodność biologiczna
GRI 102: Zmiany klimatu
GRI 205: Przeciwdziałanie korupcji
GRI 302: Energia
GRI 305: Emisje
GRI 401: Zatrudnienie
GRI 405: Różnorodność i równe szanse
GRI 408: Praca dzieci
Czy standardy GRI są potrzebne Waszej firmie?
Standardy GRI są opcjonalne, zatem żadna firma oficjalnie ich nie potrzebuje, ale wiele firm, szczególnie dużych i średnich, decyduje się na skorzystanie z nich ze względu na wymogi rynkowe. Dlaczego? Ponieważ przejrzystość i zrównoważone działanie stają się strategicznym atutem, którego oczekują inwestorzy, organy regulacyjne oraz konsumenci. Stąd też rosnąca popularność globalnych standardów, spośród których GRI jest najbardziej powszechne.
Umożliwiają obe przedsiębiorstwom jasne i wiarygodne przedstawianie swoich postępów w zakresie zrównoważonego rozwoju z naciskiem na ich skutki, co jest szczególnie ważne w dobie kryzysu klimatycznego. W rezultacie spełnianie standardów GRI pomaga budować renomę firmy i zaufanie wśród interesariuszy, udowadnia, że organizacja efektownie zarządza ryzykiem i planuje długoterminowe inwestycje, a także, pozwala na porównanie corocznego progresu firmy w zakresie zrównoważonego rozwoju.
Dodatkowo spełnianie standardów GRI nie jest zawsze w pełni dobrowolne. Może zdarzyć się, że od tego zależy utrzymanie kontraktów, uzyskanie finansowania, czy inwestycji. Tak samo jak wiele dużych firm wymaga od swoich dostawców raportu EcoVadis dla ułatwienia zbierania i raportowania danych ESG, tak samo wiele giełd papierów wartościowych, przetargów publicznych i nabywców korporacyjnych wymaga ujawniania informacji zgodnych z GRI jako warunku uczestnictwa lub nawiązania współpracy. Ma to wymiar praktyczny i prawny, gdyż umożliwia porównywalność danych oraz zapewnienie, że organizacje spełniają ogólnie przyjęte standardy w zakresie zrównoważonego rozwoju. Dlatego też GRI jest szczególnie popularne wśród dużych firm oraz tych notowanych na giełdzie papierów wartościowych.
Sporządzenie pełnego raportu GRI wymagać znacznych nakładów pracy, dlatego nie zawsze jest to najlepsze rozwiązanie dla MŚP. Zamiast GRI, wiele firm decyduje się na ocenę EcoVadis lub raportowanie zgodnie z VSME – dobrowolnym standardem raportowania niefinansowego opracowanego przez EFRAG na zlecenie Unii Europejskiej.
Jak stworzyć raport zgodny z wytycznymi GRI?
Standardy GRI są powszechnie dostępne do wykorzystania dla na stronie organizacji. Zatem każda organizacja może niezależnie stworzyć raport zrównoważonego rozwoju i działania ich firmy oparty o standardach GRI. Jednakże, należy pamiętać, że w razie wymogu posiadania raportu zgodnego z GRI, nna przykład jako warunek podejścia do przetargu lub otrzymania inwestycji, często wymagane jest aby stworzyła go osoba z akredytacją GRI lub aby raport ten został poddany audytowi, który potwierdzi, że spełnia on wymogi i założenia raportowania GRI. Wówczas warto zainwestować w wytrenowanie swojego zespołu lub podjąć współpracę z ekspertami w tej dziedzinie.
Firma powinna zarejestrować swój raport oparty na standardach GRI lub dowolny opublikowany materiał odwołujący się do tych standardów za pomocą systemu rejestracji raportów.
Jeżeli Wasza organizacja potrzebuje wsparcia w stworzeniu lub audycie raportu GRI – zapraszamy do współpracy z OZGA Group. Nasi eksperci w dziedzinie raportowania zrównoważonego rozwoju pomogą Wam spełnić wszystkie wymagania GRI i stworzyć raport na miarę potrzeb Waszej organizacji.
