Czym jest VSME? Tłumaczymy dobrowolny standard ESG Unii Europejskiej dla MŚ.

CSRDESGRaportowanie ESGVSME

24 gru 2025

Rosnące znaczenie zrównoważonego rozwoju nie dotyczy już wyłącznie dużych, giełdowych podmiotów. Coraz częściej mikro-, małe i średnie przedsiębiorstwa (MŚP) spotykają się z oczekiwaniami dotyczącymi przekazywania danych ESG – ze strony banków, inwestorów oraz większych kontrahentów objętych raportowaniem zgodnym z CSRD. Odpowiedzią na te potrzeby jest VSME, czyli Dobrowolny Standard Raportowania Zrównoważonego Rozwoju dla nienotowanych MŚP, opracowany przez EFRAG na zlecenie Komisji Europejskiej (EFRAG; Komisja Europejska, Rekomendacja z 30.07.2025).

VSME powstał jako narzędzie proporcjonalne, praktyczne i realnie dostosowane do skali działalności MŚP. Jego celem nie jest nakładanie nowych obowiązków prawnych, lecz uporządkowanie i uproszczenie raportowania ESG tam, gdzie presja rynkowa już dziś jest faktem (EFRAG – VSME Standard; Krajowa Izba Gospodarcza).

Kontekst regulacyjny: CSRD, efekt „trickle-down” i potrzeba VSME

Dyrektywa CSRD wprowadziła obowiązek raportowania ESG zgodnie z ESRS dla dużych przedsiębiorstw oraz notowanych MŚP. Jednocześnie nie objęła ona bezpośrednio nienotowanych mikro-, małych i średnich firm. W praktyce jednak wymogi CSRD powodują tzw. efekt „trickle-down” – duże podmioty, raportujące zgodnie z CSRD, przenoszą zapytania o dane ESG na swoich dostawców i partnerów biznesowych, w tym MŚP (Komisja Europejska, Rekomendacja VSME, motywy 5–8).

VSME ma ograniczyć ten efekt, oferując jednolity, uznawany rynkowo standard, który może zastąpić dziesiątki niespójnych ankiet ESG przesyłanych przez banki i korporacje. Standard ten wpisuje się w pakiet „SME Relief Package” Komisji Europejskiej, którego celem jest zmniejszenie obciążeń administracyjnych dla MŚP przy jednoczesnym wspieraniu transformacji w kierunku zrównoważonej gospodarki (EFRAG; Komisja Europejska).

Czym dokładnie jest standard VSME?

VSME (Voluntary Sustainability Reporting Standard for SMEs) to dobrowolny standard raportowania informacji środowiskowych, społecznych i dotyczących ładu korporacyjnego (ESG), przeznaczony dla przedsiębiorstw zatrudniających mniej niż 250 pracowników, których papiery wartościowe nie są notowane na rynku regulowanym UE (EFRAG – VSME Standard, pkt 1–3).

Standard obejmuje te same obszary ESG co ESRS, jednak został zaprojektowany zgodnie z zasadą proporcjonalności. Oznacza to, że zakres ujawnień, poziom szczegółowości danych oraz język standardu są dostosowane do realnych możliwości organizacyjnych i zasobowych MŚP. VSME nie ma charakteru aktu prawnego i nie jest przyjmowany w formie aktu delegowanego, lecz funkcjonuje jako rekomendacja Komisji Europejskiej (Komisja Europejska, Rekomendacja z 30.07.2025).

Rola EFRAG w opracowaniu i wdrożeniu VSME

EFRAG, jako europejski organ doradczy w zakresie sprawozdawczości finansowej i zrównoważonego rozwoju, odpowiadał za opracowanie VSME w ramach formalnego mandatu Komisji Europejskiej. Prace nad standardem rozpoczęły się w 2022 roku i obejmowały szerokie konsultacje publiczne, testy rynkowe oraz współpracę z organizacjami reprezentującymi MŚP, sektor finansowy i duże przedsiębiorstwa (EFRAG – VSME Basis for Conclusions).

EFRAG dostarczył Komisji Europejskiej kompletny pakiet VSME w grudniu 2024 r., w tym standard, uzasadnienie wniosków oraz analizę kosztów i korzyści. Proces ten potwierdził wysoki poziom akceptacji rynkowej VSME jako realnej alternatywy dla niejednolitych zapytań ESG kierowanych do MŚP (EFRAG; Komisja Europejska).

Struktura VSME: moduł podstawowy i moduł kompleksowy

Moduł podstawowy stanowi minimalny, proporcjonalny zakres raportowania przeznaczony dla małych i średnich przedsiębiorstw oraz punkt odniesienia dla mikroprzedsiębiorstw. Jego celem jest umożliwienie firmom uporządkowanego i spójnego przekazywania kluczowych informacji ESG bez nadmiernych obciążeń administracyjnych. Moduł ten obejmuje m.in. podstawowe informacje o przedsiębiorstwie i jego działalności, opis wybranych praktyk środowiskowych i społecznych, dane dotyczące zużycia energii i emisji gazów cieplarnianych, kluczowe informacje o pracownikach (w tym zdrowie i bezpieczeństwo) oraz ujawnienia związane z przeciwdziałaniem korupcji i ładu korporacyjnego. Zakres ujawnień został zaprojektowany tak, aby odpowiadał najczęściej pojawiającym się zapytaniom ze strony banków, inwestorów i większych kontrahentów (EFRAG – VSME Standard, rozdział „Moduł podstawowy”).

Moduł kompleksowy stanowi dobrowolne rozszerzenie raportowania dla firm, które chcą w bardziej zaawansowany sposób komunikować swoje podejście do zrównoważonego rozwoju lub są zobligowane do tego przez rynek, np. w ramach relacji z instytucjami finansowymi lub kluczowymi klientami. Moduł ten pogłębia ujawnienia zawarte w module podstawowym i koncentruje się na bardziej strategicznych aspektach ESG. Obejmuje on m.in. informacje dotyczące strategii zrównoważonego rozwoju, praktyk i polityk ESG, celów redukcji emisji gazów cieplarnianych oraz planów transformacji klimatycznej, identyfikacji i zarządzania ryzykami klimatycznymi, a także ujawnienia dotyczące poważnych incydentów związanych z prawami człowieka w łańcuchu wartości. Moduł kompleksowy umożliwia firmom stopniowe budowanie bardziej dojrzałego i wiarygodnego profilu ESG, bez narzucania obowiązku pełnego raportowania wszystkim podmiotom (EFRAG – VSME Standard, rozdział „Moduł kompleksowy”).

Narzędzia i ekosystem wsparcia VSME

Aby ułatwić praktyczne wdrożenie standardu, EFRAG rozwija cały ekosystem VSME. Obejmuje on m.in. cyfrowy szablon raportu (Excel), taksonomię XBRL umożliwiającą cyfrowe raportowanie ESG, przewodniki tematyczne (np. dotyczące celów klimatycznych czy praw człowieka) oraz zestaw bezpłatnych kalkulatorów emisji GHG dostosowanych do różnych krajów UE (EFRAG – VSME Digital Template; EFRAG – GHG Calculators).

Dodatkowo EFRAG udostępnił serię materiałów edukacyjnych w wielu językach, w tym po polsku, co znacząco obniża barierę wejścia dla MŚP rozpoczynających swoją drogę w obszarze raportowania ESG (EFRAG – VSME Educational Videos).

Dlaczego VSME ma znaczenie dla MŚP?

VSME zwiększa przejrzystość i wiarygodność danych ESG raportowanych przez MŚP, ułatwia dostęp do finansowania oraz wzmacnia konkurencyjność firm w łańcuchach dostaw dużych przedsiębiorstw. Standaryzacja raportowania pozwala MŚP skupić się na realnym zarządzaniu kwestiami środowiskowymi i społecznymi, zamiast reagować na nieskoordynowane zapytania danych (Komisja Europejska; Krajowa Izba Gospodarcza).

Dla wielu firm VSME może stać się pierwszym, uporządkowanym krokiem w kierunku długofalowej strategii ESG – proporcjonalnej, pragmatycznej i dostosowanej do realiów sektora MŚP (EFRAG – VSME Standard).

Źródła:

Powrót