Uproszczone raportowanie ESRS – krok w stronę ułatwienia raportowania zrównoważonego rozwoju u UE

CSRDESGESRSRaportowanie ESG

10 gru 2025

W grudniu 2025 r. Europejska Grupa Doradcza ds. Sprawozdawczości Finansowej (EFRAG) przekazała Komisji Europejskiej propozycję dotyczącą istotnego uproszczenia wersji Europejskich Standardów Sprawozdawczości Zrównoważonego Rozwoju (ESRS). Propozycja ta jest jednym z kluczowych elementów pierwszego pakietu Omnibus Simplification, którego celem jest ograniczenie obciążeń regulacyjnych wynikających z dyrektywy CSRD, przy jednoczesnym zachowaniu jakości, porównywalności i użyteczności informacji ESG.

Zmiany zaproponowane przez EFRAG mają charakter zarówno ilościowy, jak i jakościowy. Z jednej strony oznaczają znaczące ograniczenie liczby obowiązkowych ujawnień, z drugiej – zmianę filozofii raportowania, w której nacisk przesuwa się z formalnej kompletności w stronę istotności, przejrzystości i narracji dostosowanej do specyfiki przedsiębiorstwa.

Dlaczego ESRS zostały zrewidowane?

Pierwszy rok stosowania ESRS Set 1 ujawnił skalę wyzwań stojących przed spółkami objętymi CSRD. Wiele z nich, zwłaszcza raportujących po raz pierwszy, wskazywało na nadmierną szczegółowość wymogów, trudności interpretacyjne oraz znaczne koszty organizacyjne związane z gromadzeniem danych, w szczególności w łańcuchu wartości. Raportowanie ESG zaczęło być postrzegane jako ćwiczenie compliance, a nie jako narzędzie komunikacji strategicznej i wiarygodna miara działań firm w kierunku zrównoważonego rozwoju.

W odpowiedzi na te sygnały Komisja Europejska ogłosiła pierwszy pakiet Omnibus Simplification i zwróciła się do EFRAG o przygotowanie technicznego doradztwa w zakresie uproszczenia ESRS Set 1. Celem nie było osłabienie ambicji regulacyjnych UE w obszarze zrównoważonego rozwoju, lecz ich lepsze dostosowanie do realnych możliwości przedsiębiorstw.

Proces prac i konsultacji

Rewizja ESRS została przeprowadzona w ramach rozbudowanego procesu konsultacyjnego. EFRAG opublikował projekty zmian latem 2025 r., przeprowadził dwumiesięczne konsultacje publiczne, zebrał ponad 700 odpowiedzi od interesariuszy oraz przeprowadził testy terenowe. Kluczowym źródłem wiedzy były również doświadczenia spółek z pierwszej fali CSRD, które po raz pierwszy mierzyły się z pełnym zakresem wymogów ESRS.

Efektem tych prac jest propozycja uproszczonego zestawu standardów, który zachowuje podstawowe założenia CSRD, w tym podejście oparte na podwójnej istotności, ale znacząco zmniejsza stopień szczegółowości i złożoności wymogów.

Mniej danych, większa przejrzystość

Najbardziej widoczną zmianą jest redukcja liczby obowiązkowych punktów danych o 61 procent. Ograniczenie to dotyczy głównie ujawnień narracyjnych, które w pierwotnej wersji ESRS były bardzo szczegółowe i często prowadziły do powielania treści pomiędzy standardami ogólnymi i tematycznymi. Jednocześnie wszystkie punkty dobrowolne zostały usunięte, a objętość standardów zmniejszona niemal o połowę.

EFRAG podkreśla, że uproszczenie nie polegało na wprowadzaniu nowych obowiązków, lecz na usunięciu nadmiarowych i mało użytecznych wymogów. W centrum uwagi znalazła się zasada istotności informacji oraz potrzeba prezentowania treści w sposób zrozumiały i decyzyjnie użyteczny dla odbiorców raportów.

Podwójna istotność w bardziej pragmatycznym wydaniu

Podwójna istotność – obejmująca zarówno wpływ działalności przedsiębiorstwa na otoczenie, jak i ryzyka oraz szanse finansowe – pozostaje fundamentem ESRS. Zmienia się jednak sposób jej stosowania. Nowa wersja standardów upraszcza proces oceny istotności, odchodząc od rozbudowanych, punktowych systemów scoringowych na rzecz podejścia bardziej jakościowego.

EFRAG wprost dopuszcza możliwość stosowania podejścia „top-down”, w którym wnioski dotyczące istotności mogą wynikać z analizy modelu biznesowego, strategii, sektorów działalności czy geografii, bez konieczności szczegółowej oceny każdego potencjalnego wpływu. Co istotne, pełna ocena podwójnej istotności nie musi być przeprowadzana co roku, o ile nie nastąpią istotne zmiany w działalności spółki lub jej otoczeniu.

Większa elastyczność w prezentacji raportu

Nowe ESRS wyraźnie promują elastyczność w strukturze sprawozdania zrównoważonego rozwoju. Spółki mogą stosować streszczenia zarządcze, korzystać z załączników oraz w większym stopniu decydować o poziomie agregacji lub dezagregacji danych. Celem jest poprawa czytelności raportów i lepsze powiązanie informacji ESG z raportowaniem finansowym.

Szczególny nacisk położono na zasadę „connected information”, czyli spójność pomiędzy narracją strategiczną, ujawnieniami ESG a sprawozdaniami finansowymi. Raport zrównoważonego rozwoju ma przedstawiać całościowy obraz przedsiębiorstwa, a nie funkcjonować jako odrębny, oderwany dokument.

Ulgi i proporcjonalność jako realne wsparcie

Istotnym elementem uproszczonych ESRS są nowe mechanizmy proporcjonalności. Wprowadzono m.in. zasadę „undue cost or effort”, która pozwala ograniczyć zakres raportowania w sytuacjach, gdy pozyskanie określonych danych wiązałoby się z niewspółmiernym kosztem lub wysiłkiem. Dotyczy to w szczególności danych z łańcucha wartości oraz niektórych metryk ilościowych.

Standardy dopuszczają również raportowanie w częściowym zakresie, jeśli pełne dane nie są dostępne w sposób wiarygodny, a także wprowadzają uproszczenia dotyczące przejęć i zbyć w roku raportowym. Jednocześnie podkreślono znaczenie transparentności – korzystanie z ulg musi być jasno ujawnione i odpowiednio uzasadnione.

Relacja z globalnymi standardami

Jednym z celów rewizji ESRS była poprawa spójności z globalnymi standardami raportowania, w szczególności z IFRS Sustainability Disclosure Standards (ISSB). W wielu obszarach, takich jak zasada rzetelnej prezentacji czy podejście do kosztów niewspółmiernych do korzyści, zbliżenie jest wyraźne. Nie oznacza to jednak pełnej harmonizacji – niektóre ulgi przewidziane w ESRS nie występują w standardach ISSB, co może prowadzić do różnic w raportowaniu dla spółek stosujących oba frameworki.

Harmonogram wdrożenia i znaczenie dla firm

Komisja Europejska analizuje obecnie techniczne doradztwo EFRAG. Oczekuje się, że zmieniony akt delegowany zostanie przyjęty do połowy 2026 r., a uproszczone ESRS będą obowiązywać od roku obrotowego 2027, z możliwością wcześniejszego zastosowania już od 2026 r. Do tego czasu raportowanie za 2025 r. odbywa się nadal zgodnie z obowiązującym ESRS Set 1, z uwzględnieniem ulg wynikających z tzw. „Quick-fix” Delegated Regulation.

Uproszczone ESRS są wyraźnym sygnałem zmiany podejścia regulacyjnego – od nadmiernej szczegółowości w stronę proporcjonalności i użyteczności informacji. Dla przedsiębiorstw oznacza to większą swobodę w kształtowaniu narracji ESG, ale również większą odpowiedzialność za rzetelną ocenę istotności i spójność raportowania. Raport ESG pozostaje bowiem nie tylko obowiązkiem regulacyjnym, lecz także ważnym narzędziem komunikacji strategicznej z inwestorami i innymi interesariuszami.

Źródła:

Powrót